Ionawr 21, 2005
Radio On (Chris Petit, 1980)
(IMDb)
Ffilm ffordd ("Road Movie"!) gan y BFi sydd wedi cael print newydd ac sydd ar daith o amglych Prydain. O ia, ac mae Sue Jones-Davies o Aberystwyth ynddi 'fyd!
Mae’r ffilm yn cychwyn gyda siot hir yn edrych rownd fflat anhysbys, ac wedi be sy’n teimlo fel oes, down ar draws gorff yn y bath. Draw yn Llundain mae Robert B (David Beames) yn DJ’io cerddoriaeth new-wave mewn ffordd ar hap i ffatri enfawr gyda gweithwyr sy’n becso dam am y cerddoriaeth sy’n dod allan o’r sbicars. Wedi iddo ddychwelyd adref mae’n agor ei bost, yn yr amlen mae tri tap Kraftwerk wedi’w arwyddo “Happy Birthday, Brother”. Yn fuan wedyn caiff Robert alwad gan ei fam yn dweud fod ei frawd wedi marw yn ei fflat yn Bryste. Mae’n mynd i’w gar ac yn anelu am Bryste i weld os oes angen sortio unrhywbeth allan. Ar y ffordd draw mae’n cwrdd a sawl cymeriad: soldiwr volatile sydd ar fin dychwelyd i Iwerddon gyda chreithiau meddyliol y ‘troubles’ yn dod i’r arwyneb a thasgu fel gwreichion, gweithiwr Garej diog sydd yn gymaint o ffan o Eddie Cochrane (ei fod yn byw ac yn gweithio ger lle y bu farw mewn damwain car (Sting, yn un o olygfeydd ysgafnach y ffilm), pync ifanc pynclyd ym Mryste, dwy hogan Almaeneg (un yn casau dynion a’r llall yn edrych am ei merch a adawodd i’w gwr pan yn ifanc) a lojar ei brawd. Wrth archwilio stafell ei frawd marw mae’n darganfod cyfrinach na ddylsai efallai fod wedi gweld ac...ac...wel dim byd rili...mae Robert yn mynd ar grwydr pellach...
Mae hon yn ffilm od sy’n hanner plesio, hanner pechu. Mae hi’n araf, araf iawn heb fawr o ddeialog a hyd yn oed llai o ymadweithiau emosiynol gan y prif gymeriad. Mae’n mynd a chi ar siwrnai “existential” gyda Robert ac yn codi syniadau gwahanol yn eich pen wrth i chi gwrdd a’r misfits amrywiol – ond heb roi unrhyw atebion. Rydych yn sylwi eu bod hwythau hefyd yn nofio yn y tywyllwch, heb syniad sut i gysylltu a’r byd o’u cwmpas. Ond yn y diwedd mae’r siwrnai yn un ddibwynt i Robert ac, yn elfennol i’r ffilm, i ni’r gynulleidfa hefyd. Nid pwynt y siwrnai yw’r “pwynt”, ond y siwrnai ei hun. Ffeindiais hyn yn boen braidd gan fod y llinyn teneuaf o naratif oedd yno, yn diflannu i ddim, gan fy ngadael i’n nofio braidd yn ddiamydferth yn y tywyllwch hefyd. Ond ella mond fi oedd yn chwilio am y switsh! Mae hi’n ffilm synfyfriol, ac mae rheiny yn gallu bod yn hyfryd o bethau, ond mae hon fel ei bod wedi bod yn synfyfyrio mor hir fod mwsog a ffwngau yn dechrua tyfu arni (ond mwsog a ffwngau prydferth iawn!).
Mae’r gerddoriaeth yn elfen hollbwysig o’r ffilm (fel yr awgryma’r teitl) ac mae’r rhan fwyaf yn dod o amgylchfyd y ffilm ei hun ac yn arbennig o’r radio ac o’r dec casetiau (oedd ma siwr yn swanc iawn yn ei ddydd). Roedd y gwaith gan Kraftwerk yn plesio’n arbennig (Radioactivity ac Ohm, Sweet Ohm) ac yn cyfateb i stad feddyliol ac emosiynol y cymeriadau – robotiadd, ar auto-pilot rywsut yn eu amcanion. Yn ogystal, mae caneuon gan David Bowie, Ian Dury a Wreckles Eric yn cyfoethogi’r ffilm ac yn asio yn berffaith a’r lluniau, ac mae’n sicr yn un i fynd i’w gweld os ydach chi’n ffan o fiwsig y “new-wave”.
Mae’r sinematograffi drwyddi draw yn wych, gyda phrint du a gwyn (newydd sbon) crisp a rhyw olwg llwm, glawiog iawn o Brydain dan orchudd tywyll gaeaf. Mi gadwodd hyn fi’n mynd drwyddi, ond rhaid cyfaddef ei bod hi’n rhy drwchus o ran dealltwriaeth i fi allu gael blas arni’n iawn. Un ar gyfer yr academyddion ffilm efallai, gan nad oeddwn i’n teimlo iddi gysylltu a fi ar unrhyw lefel heblaw yn episodaidd ac arwynebol. Lle mae’r DVD “Hellboy” na ‘dwch?
Dolenni:
Gwefan y BFi
- mae dolenni yno i adolygiadau diweddar - mae'r gwerthusiad yma gan John Patterson yn y Guardian yn un trwyadl.